film z tłumaczem migowym

Kolejny odcinek programu ABC Pacjenta, w którym zapytaliśmy, czy i w jaki sposób słońce może nam zaszkodzić. Przypominamy: opalasz się, ryzyko zachorowania na czerniaka rośnie.

Program prowadzi redaktor Anna Łukasik. Serdecznie zapraszamy!

Film: ABC pacjenta - czy słońce szkodzi?

Przyciski odtwarzacza:


Skróty klawiszowe do zarządzania odtwarzaczem:

  • klawisz space funkcja: play/pauza

  • klawisz P funkcja: play/pauza

  • klawisz S funkcja: stop

  • klawisz F funkcja: pełny ekran

  • klawisz left funkcja: 5 sekund wstecz

  • klawisz right funkcja: 5 sekund w przód

  • klawisz up funkcja: podgłośnianie

  • klawisz down funkcja: przyciszanie

  • klawisz + funkcja: podgłośnienie

  • klawisz - funkcja: wyciszanie


Tekst alternatywny audycji

Kolejny odcinek programu ŁOW NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta, w którym zapytaliśmy czy i w jaki sposób słońce może nam zaszkodzić.

Program prowadzi redaktor Anna Łukasik. Serdecznie zapraszamy!

Billboard: Na program zaprasza Łódzki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia.

Sonda uliczna

Redaktor [głos z offu; widok na przechodniów]: czy słońce szkodzi?

Mama z córką: No myślę, że tak. Tym bardziej, że jesteśmy z córka blondynkami, to pewnie troszeczkę nam jednak szkodzi.

Młoda kobieta 1: bez odpowiedniego zabezpieczenia tak. Przynajmniej bez filtrów.

Młoda kobieta 2: Nieee…absolutnie.

Wypowiedzi ekspertów

Dr hab. Dariusz Nejc, chirurg onkolog w Klinice Chirurgii Onkologicznej w Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi: Słońce generalnie dla naszej skóry jest zdrowe, ale z umiarkowaniem.
[Głos z offu; widok na plażowiczów, widok na przechodniów w słońcu] Nie należy słońca unikać zupełnie, należy z kąpieli słonecznych korzystać rozważnie. Co to znaczy rozważnie? Skórę do sezonu należy przyzwyczaić. Zaczynamy od krótkotrwałej ekspozycji na słońce, później możemy je zwiększyć. Pamiętajmy, żeby NIGDY nie wychodzić na słońce bez kremu z filtrem. To ma bardzo duże znaczenie nie tylko jeśli chodzi o nowotwory skóry, które związane są z ekspozycja na słońce, ale również z fotostarzeniem skóry.

Czerniak jest nowotworem, który rozwija się w skórze. Rozwija się on z komórek, które wytwarzają barwnik, który nadaje nam kolor przy opalaniu. W momencie, kiedy dojdzie do zmiany w takiej prawidłowej komórce, do tak zwanej mutacji, może dojść do powstania nowotworu, właśnie którym jest czerniak.

Przerywnik: widok na zdjęcia ukazujące różne postaci czerniaka.

Prof. dr hab. Andrzej Kaszuba, dermatolog, kierownik Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej w Szpitalu im. Wł. Biegańskiego w Łodzi:  Czerniaka powoduje wiele różnych czynników. Na to, żeby zachorować na czerniaka trzeba mieć pewna predyspozycję genetyczną. To jest predyspozycja głównie do dużej ilości znamion i to znamion atypowych. Nadmierne korzystanie ze słońca, szczególnie w latach dzieciństwa czy w latach młodości prowadzące do oparzeń skóry, powodują później w starszym wieku rozwój czerniaka, najgroźniejszego nowotworu skóry i nie tylko skóry, bo może się rozwinąć także w innych narządach. Na pewno znaczenie ma także fototyp skóry, a więc I i II fototyp skóry, skóra bardzo jasna i skłonna do oparzeń. Często znamiona występują na takiej skórze. Zdarza się i to dość często, że u osoby u której rozpoznaliśmy czerniaka, w wywiadzie rodzinnym również było kiedyś zachorowanie na czerniaka.

Dr hab. Dariusz Nejc, chirurg onkolog w Klinice Chirurgii Onkologicznej w Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi [głos z offu; widok na dermatoskopowe badanie skóry]: Bardzo ważne jest, żeby kontrolować swoja skórę. Ten nowotwór powstaje w zdrowej skórze, albo w obrębie zmian barwnikowych. Każdy z nas ma wiele takich zmian na swojej skórze. W związku z tym oglądajmy te zmiany. Patrzmy czy zmieniają się. Czy były ciemne, a zrobiły się jasne? Czy były jasne a zrobiły się ciemne? Czy pojawiło się jakieś owrzodzenie na nich? Czy zaczynają swędzieć?

Prof. dr hab. Andrzej Kaszuba, dermatolog, kierownik Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej w Szpitalu im. Wł. Biegańskiego w Łodzi:  są takie reguły, których przestrzegamy i uczymy naszych pacjentów takich podstawowych zasad niepokoju.

Prof. dr hab. Andrzej Kaszuba, dermatolog [głos z offu; widok na plansze z opisaną metoda wczesnego wykrywania zmian skóry zwaną ABCDE czerniaka]:  Mamy taką prostą metodę nazywana ABCD, niektórzy dodają jeszcze literkę E. Jest to skrót od nazw angielskich. Asymetria (ang. asymetry) w dwóch płaszczyznach pionowej i poziomej. B to borders, czyli granice, okolica, obrzeże zmiany. Jeżeli obrzeże zmiany jest nieregularne, nierówne, nie ma symetrii całego znamienia, to jest to niepokojący sygnał.  C to jest kolor (ang. color). Musi budzić nasze podejrzenie ciemny kolor znamienia. D to diameter - średnica znamienia, czyli znamię to powiększa się w swojej średnicy. Jeszcze dodajemy E jak elevation, a więc podwyższenie, wzniesienie, wyniosłość, czyli znamię brodawkuje, powiększa się we wzroście pionowym.

Bardzo ważne jest też, poza wskazanymi już cechami, jeśli pojawia się krwawienie ze znamienia, bez urazu.

Anna Leder, rzecznik prasowy NFZ w Łodzi: jeśli zobaczą Państwo jakieś zmiany na skórze, to trzeba pamiętać, że można zgłosić się do lekarza onkologa. Mamy w Łódzkiem bardzo wiele poradni onkologicznych. Zazwyczaj czas oczekiwania do takiej poradni nie jest długi.

Plansza [głos lektora w tle]: Do onkologa NIE POTRZEBA skierowania.

Anna Leder, rzecznik prasowy NFZ w Łodzi: Jeśli rzeczywiście zmiana będzie bardzo niepokojąca, mogą Państwo zacząć też od wizyty u lekarza pierwszego kontaktu. Taki lekarz może wydać Państwu tzw. Zielona Kartę, jeżeli będzie miał podejrzenia, że wykryta zmiana to czerniak. Z Zielona Kartą cała diagnostyka onkologiczna przebiegnie w ciągu dwóch tygodni.
Są poradnie dermatologiczne, które działają w ramach pakietu onkologicznego, czyli Szybkiej Terapii Onkologicznej (STO). Wówczas taka diagnostyka przebiega bardzo szybko.

Plansza [głos lektora w tle]: Do dermatologa i chirurga onkologa POTRZBNE JEST skierowanie.

Anna Leder, rzecznik prasowy NFZ w Łodzi: Ci z Państwa, którzy już leczą się w poradni dermatologicznej, mogą z takiej poradni korzystać nadal bez skierowania na zasadzie kontynuacji leczenia. Jednak Ci, którzy maja nowe schorzenia czy też chcieliby po raz pierwszy skorzystać z poradni dermatologicznej, musza poprosić lekarza pierwszego kontaktu o skierowanie do dermatologa bądź też innego lekarza specjalistę, który uzna, że warto się udać z jakimś niepokojącym znamieniem, jakąś zmianą skórną do dermatologa. Wówczas specjalista również może wydać skierowanie.

Dr hab. Dariusz Nejc, chirurg onkolog w Klinice Chirurgii Onkologicznej w Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi [głos z offu; widok na dermatoskopowe badanie skóry]: podstawowym badaniem jest dermoskopia. Takie badanie przeprowadzimy u dermatologa w gabinecie dermatologicznym albo w gabinecie u chirurga onkologa, który specjalizuje się w leczeniu nowotworów i nowotworów skóry. To badanie dermoskopowe pozwala na wykrycie czerniaka skóry w bardzo niskim stopniu zaawansowania. Może nie tyle wykrycie, ile podejrzenie, ponieważ na podstawie tego badania zmianę barwnikowa kwalifikujemy do usunięcia. Usuwamy ją w całości z bardzo malutkim marginesem. Jeżeli zmiana jest mała, nie zostaje wielki ślad, także nie należy obawiać się wielkiej blizny. My tę zmianę badamy pod mikroskopem i histopatolog, czyli lekarz który ocenia te preparaty, mówi nam czy jest to zwykła brodawka barwnikowa, łagodna zmiana, czy jest to czerniak, np. w niskim stopniu zaawansowania. Jeśli mamy osoby, u których te zmiany sa bardziej zaawansowane, wymaga to również bardziej zaawansowanych zabiegów, włącznie z biopsją tzw. węzła wartowniczego. Kiedy mamy już do czynienia z przerzutami, wtedy leczenie jest wielospecjalistyczne. Tutaj działa i chirurg, i chemioterapeuta, a mamy w tej chwili nowoczesne leki.

Anna Leder, rzecznik prasowy NFZ w Łodzi: Ci pacjenci, którzy chorują już na czerniaka mogą korzystać z kilku programów lekowych, w ramach których NFZ finansuje bardzo kosztowne i bardzo nowoczesne leki, które pozwalają na terapię czerniaka. O tym, czy pacjent jest włączony do takiego programu decydują lekarza z ośrodka prowadzącego program. W Łódzkiem jest to Regionalny Ośrodek Onkologiczny, czyli Szpital im. M. Kopernika w Łodzi.

Dr hab. Dariusz Nejc, chirurg onkolog w Klinice Chirurgii Onkologicznej w Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi [głos z offu; zdjęcia przedstawiające zmiany świadczące o raku skóry]: Należy zwrócić uwagę na raki skóry. Raki skóry nie wywodzą się z komórek, które wytwarzają barwnik. Wywodzą się z komórek, które pokrywają nasza skórę.

Wyróżniamy dwa typy nowotworów. Pierwszy to typ nowotworu o miejscowej złośliwości, tzw. rak podstawnokomórkowy. Rozwija się u ludzi w wieku średnim i starszym. Jego leczenie jest miejscowe, czyli wystarczy taki nowotwór usunąć. Drugi typ nowotworu to rak płaskonabłonkowy. U tych chorych musimy ocenić również węzły chłonne, wykonać zdjęcie klatki piersiowej, aby zobaczyć, czy nie doszło do przerzutów.

Sonda uliczna

Redaktor [głos z offu; widok na przechodniów]: Czy dzieci chorują na czerniaka?

Kobieta 1: Tak. Nie ma zasady, czy ktoś jest starszy czy młodszy..

Kobieta 2: Wydaje mi się, że tak.

Kobieta 3: …a wie Pani, że nie wiem.

Wypowiedzi ekspertów

Dr hab. Dariusz Nejc, chirurg onkolog w Klinice Chirurgii Onkologicznej w Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi [głos z offu; widok na badane dziecko, następnie widok na plażowiczów]: Wśród dzieci zachorowania na czerniaka zdarzają się, jednak to są przypadki dużo rzadsze niż wśród osób dorosłych. Dziecku wystarczą niewielkie dawki słońca do syntezy witaminy D3. Nie możemy niemowlaka czy dziecka 2-3 letniego rozbierać, żeby wystawiać na słoneczko. Nawet jak jest całe wysmarowane emolientami z filtrem 50, a więc maksymalną ochroną, musimy uważać. Jednak część tego promieniowania, w zależności od czasu działania słońca, przechodzi. Na pewno polecam ubranka przewiewne, ale z filtrem – są takie dla dzieci.

Anna Leder, rzecznik prasowy NFZ w Łodzi: Dzieci korzystają z tych samych poradni dermatologicznych co dorośli, dlatego że wszystkie poradnie dermatologiczne mogą zaopiekować się i dzieckiem i dorosłym. Dzieci także musza posiadać skierowanie do poradni dermatologicznej, np. od swojego lekarza pierwszego kontaktu.

Poradni dermatologicznych w Łódzkim jest bardzo wiele. Jeśli czas oczekiwania w którejś z tych poradni wyda się Państwu długi, warto skorzystać z naszej infolinii kolejkowej, która jest infolinią bezpłatną.

Plansza [głos lektora w tle]: Bezpłatna infolinia KOLEJKOWA 800 007 725

Anna Leder, rzecznik prasowy NFZ w Łodzi: Czas oczekiwania do poradni dermatologicznej i do poradni onkologicznej można także sprawdzić samodzielnie na naszej stronie internetowej, na podstronie na temat kolejek oczekujących. Jest wyszukiwarka, gdzie z łatwością znajdą Państwo czas oczekiwania do wybranej poradni dermatologicznej czy onkologicznej.

Sonda uliczna

Redaktor [głos z offu; widok na przechodniów]: Czy dzieci powinny korzystać z solarium?

Kobieta 1: W żadnym wypadku.

Kobieta 2: Nie, nigdy w życiu.

Kobieta 3: Nie, absolutnie.

Wypowiedzi ekspertów

Dr hab. Dariusz Nejc, chirurg onkolog w Klinice Chirurgii Onkologicznej w Szpitalu im. M. Kopernika w Łodzi: Bardzo ważne również jest umiarkowane lub wręcz do 18 roku życia nie korzystanie z solariów. Promieniowanie, które jest emitowane przez lampy w solariach, również wpływa szkodliwie na nasza skórę.

Prof. dr hab. Andrzej Kaszuba, dermatolog, kierownik Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej w Szpitalu im. Wł. Biegańskiego w Łodzi: Absolutnie dzieci powinny mieć całkowity zakaz wstępu do solarium. Dzieci to rozumiem osoby do 18 roku życia.

Kasjana Podgórna, kosmetolog: każda ekspozycja na słońce przyspiesza procesy starzenia się naszej skóry. Promieniowanie UVA i UVB wpływa na strukturę naszej skóry zarówno w naskórku, jak i w skórze właściwej. Pierwszymi efektami promieniowania UV są zgrubienie skóry, brak elastyczności, zwiększona wiotkość skóry. W następnych etapach skóra staje się cienka, tworzy się skóra tzw. pergaminowa. Pojawiają się zmiany barwnikowe, rozszerzone naczynia krwionośne. Dodatkowo skóra staje się szara, ziemista i traci swoja elastyczność.

Dodatkowo w tych procesach dochodzi do pojawienia się wolnych rodników w skórze, czyli reaktywnych form tlenu, które degradują nam włókna kolagenowe. Również wpływają na funkcje włókien elastynowych. Zmniejsza się ilość glikozaminoglikanów w naszej skórze, które odpowiadają za nawilżenie i nawodnienie naszej skóry.

Solarium jest to tak naprawdę promieniowanie tylko UVA, które jest promieniowaniem dużo głębszym, dużo bardziej inwazyjnym, dużo szybciej opalającym, w związku z tym wywołuje dużo większe szkody niż zwykła ekspozycja na słońce. Solarium jest absolutnie wykluczone i przeciwwskazane, gdyż bardzo nasila procesy fotostarzenia skóry. Nie korzystanie z solarium jest bardzo ważnym elementem ochrony przed fotostarzeniem skóry.

Zakończenie programu

Billboard: Na program zaprasza Łódzki Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia.